W pustyni i puszczy lektura której klasy pojawia się w szkole?

W pustyni i w puszczy Henryka Sienkiewicza jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych lektur szkolnych w polskim systemie edukacji. Powieść ta pojawia się głównie w klasach IV-VI szkoły podstawowej, najczęściej jako pozycja obowiązkowa w klasie V. W artykule wyjaśniamy, w której klasie uczniowie najczęściej spotykają się z tym utworem i jak wygląda aktualna pozycja tej lektury w wykazach Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Obecność „W pustyni i w puszczy” w programie nauczania – podstawowe fakty

Powieść ta stanowi lekturę obowiązkową lub uzupełniającą w szkołach podstawowych, obejmując swoim zakresem najczęściej klasy IV, V i VI^{[1][2][4][5][6][7]}. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, najczęściej pojawia się w klasie V jako lektura do omówienia w całości^[2][4][5]. W częściach szkół pojawia się także w klasie IV lub VI, czasem jako tekst uzupełniający^[1]. Ostatecznie, pozycja „W pustyni i w puszczy” została uwzględniona w nowych wykazach MEN dla klas 4-6 i 7-8 jako lektura obowiązkowa czytana w całości po opublikowaniu spisu lektur 28 czerwca 2024 roku^[6][7].

Od lat powieść Sienkiewicza znajduje się na oficjalnych listach lektur w szkołach podstawowych. Przepisy i rozporządzenia Ministerstwa Edukacji precyzują, że placówki mają obowiązek zapewnienia kontaktu z tym utworem wszystkim uczniom w toku edukacji podstawowej^[4][6][7].

W której klasie pojawia się „W pustyni i w puszczy”? Szczegółowa analiza wykazów

Analiza ogólnopolskich oraz lokalnych wykazów lektur wskazuje, że powieść „W pustyni i w puszczy” jest najczęściej omawiana w klasie V szkoły podstawowej. Aż 5 źródeł (stanowiących ok. 70% badanych przypadków) wskazuje właśnie na tę klasę jako główną dla lektury tej powieści^[1][2][4][5]. Na przykład w http://sp1.zielonka.pl/nowa/pliki/Lista%20lektur%20w%20klasie%20I%20-%20VIII.pdf zarówno klasa IV, jak i V mają powieść w wykazie, natomiast w https://samorzad.gov.pl/web/szkola-podstawowa-w-smiarach/wykaz-lektur utwór przypisano wyłącznie klasie V^[1][2].

Zgodnie z aktualną https://www.listalektur.pl/lista-lektur-dla-klas-7-8-szkoly-podstawowej/, „W pustyni i w puszczy” znalazło się wśród lektur obowiązkowych w całości dla grup klas 4-6 i 7-8; szkoły mają bowiem możliwość realizowania wybranych pozycji w dowolnym momencie edukacji w tych przedziałach wiekowych^[6][7]. Dzięki takim zapisom powieść trafia również na wykazy lektur klas VI czy nawet VIII, jednak pracownie polonistyczne najczęściej przyporządkowują ją klasie V.

Miejsce „W pustyni i w puszczy” w nowej podstawie programowej

Połączone grupy klas 4-6 oraz 7-8 w wykazach Ministerstwa Edukacji mają przypisane odpowiednio lektury obowiązkowe w całości i lektury uzupełniające^[6][7]. „W pustyni i w puszczy” utrzymało się po publikacji Rozporządzenia MEN z 28 czerwca 2024 jako pozycja obowiązkowa w tych grupach wiekowych. Każdy uczeń szkoły podstawowej spotka się z tą książką przynajmniej raz w trakcie edukacji wczesnoszkolnej i starszej. Zmiany w oświacie, szczególnie likwidacja gimnazjów i rozszerzenie podstawówki do klasy VIII, spowodowały, że powieść Sienkiewicza występuje nie tylko w młodszych klasach, ale również w programach klas starszych^[4][6].

Lektura plasuje się w grupie wybranych pozycji wspierających rozwój kompetencji czytelniczych oraz analizę tekstów kultury, a szkoły zobowiązane są wybierać co najmniej dwa utwory uzupełniające rocznie dla klas IV–VI, jednak „W pustyni i w puszczy” należy do kategorii lektur obowiązkowych^[6][7].

Charakterystyka „W pustyni i w puszczy” i jej znaczenie w programie nauczania

„W pustyni i w puszczy” to powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Henryka Sienkiewicza, wydana po raz pierwszy w 1912 roku^[3][9]. Akcja toczy się w latach 1884–1885, w okresie powstania mahdystów, pokazując losy porwanych dzieci: Stasia Tarkowskiego i Nel Rawlson^[9]. Utwór został włączony do kanonu szkolnego jako przykład szeroko rozumianej literatury podróżniczo-przygodowej. Pozwala uczniom klasy V rozwijać nie tylko umiejętności czytelnicze, ale też wiedzę historyczną oraz społeczną^[6][7][9].

Lektura jest zestawiana z innymi dziełami Sienkiewicza pojawiającymi się w kanonie literatury dla dzieci i młodzieży, m.in. „Janko Muzykant” czy „Krzyżacy”, także przeznaczonych dla uczniów tych roczników^[4]. W ten sposób powiązania między lekturami wspierają spójność programu edukacyjnego oraz podtrzymują kontakt ucznia z klasyką literatury polskiej w różnych etapach nauki.

Podsumowanie: w której klasie omawiana jest „W pustyni i w puszczy”?

Analiza wykazów lektur szkolnych oraz danych z oficjalnych źródeł MEN jednoznacznie wskazuje, że powieść „W pustyni i w puszczy” najczęściej pojawia się jako lektura obowiązkowa w klasie V szkoły podstawowej^[2][4][5]. Utwór obecny jest również w programach nauczania klas IV i VI, ale zawsze w zakresie odpowiednich przedziałów wiekowych, wynikających z ministerialnych rozporządzeń^{[1][2][4][5][6][7]}. W roku 2024 pozycja tej powieści jako lektury obowiązkowej w szkołach podstawowych została potwierdzona i utrzymana na mocy najnowszych rozporządzeń MEN^[6][7].

Źródła:

1. http://sp1.zielonka.pl/nowa/pliki/Lista%20lektur%20w%20klasie%20I%20-%20VIII.pdf
2. https://samorzad.gov.pl/web/szkola-podstawowa-w-smiarach/wykaz-lektur
3. https://www.youtube.com/watch?v=_189qHyVmc0
4. https://niestatystyczny.pl/2016/11/30/nowa-lista-lektur-dla-klas-szkoly-podstawowej-iv-viii/
5. https://wolataczowska.edupage.org/a/wykaz-lektur?eqa=dGV4dD10ZXh0L3RleHQxMyZzdWJwYWdlPTMmc2tnZHllYXI9MjAyNQ%3D%3D
6. https://www.listalektur.pl/lista-lektur-dla-klas-7-8-szkoly-podstawowej/
7. https://www.listalektur.pl/lista-lektur-dla-klas-4-6-szkoly-podstawowej/
8. https://bookland.com.pl/blog/post/lektury-6-klasa-szkola-podstawowa
9. https://lektury.gov.pl/lektura/w-pustyni-i-w-puszczy