Czy paliwa kopalne mają jeszcze przyszłość?

Paliwa kopalne od dekad stanowią fundament globalnego systemu energetycznego. Pomimo intensywnej działalności na rzecz transformacji energetycznej i rosnącej roli odnawialnych źródeł energii (OZE), nadal odgrywają kluczową rolę w zaspokajaniu światowego zapotrzebowania na energię. W obliczu presji klimatycznych i dynamicznych zmian geopolitycznych pojawia się pytanie, czy paliwa kopalne mają jeszcze przyszłość oraz jaka będzie ich rola w miksie energetycznym w nadchodzących dekadach.

Aktualna rola paliw kopalnych w światowej energii

Paliwa kopalne takie jak węgiel, ropa naftowa oraz gaz ziemny pozostają podstawowymi źródłami energii, mimo że są surowcami nieodnawialnymi i emitują znaczne ilości dwutlenku węgla, co przyczynia się do zmian klimatu[1][4][6]. Globalne zużycie tych surowców nadal rośnie, zwłaszcza w krajach rozwijających się i gospodarkach wschodzących. Przykładowo, w Chinach zużycie węgla zwiększa się o 50% szybciej niż gazu od 2019 roku, pomimo rekordowego wzrostu udziału OZE i energii jądrowej[3].

W efekcie paliwa kopalne są niezbędne do zapewnienia stabilności oraz bezpieczeństwa energetycznego, szczególnie w obliczu rosnącego zapotrzebowania na energię napędzane rozwojem technologii takich jak sztuczna inteligencja czy centra danych[4][6]. Z tego względu w przewidywaniach do roku 2050 nadal uznaje się ich centralne znaczenie dla globalnej energetyki[4][6].

Transformacja energetyczna i zmieniający się miks energetyczny

Światowe trendy energetyczne obejmują proces dekarbonizacji poprzez rozwój odnawialnych źródeł energii, wzrost elektryfikacji oraz integrację technologii takich jak małe reaktory modułowe (SMR), a także magazynowanie energii[1][5][6]. Mimo to, gaz ziemny często pełni rolę paliwa przejściowego w miksach energetycznych, zarówno w Europie, jak i w Polsce, gdzie obserwuje się jednoczesne zmniejszanie znaczenia węgla i rozwój OZE[1][5].

Równocześnie inwestycje w LNG wzrastają, z przewidywanym wzrostem podaży o 30 mln ton w 2026 roku, głównie dzięki dostawom z USA do rynków azjatyckich i europejskich[2]. Wodór produkowany jest w ponad 99% na bazie paliw kopalnych, co podkreśla aktualne uzależnienie przemysłu energetycznego od tych surowców[9].

Wpływ regulacji i wyzwań geopolitycznych

Proces odchodzenia od paliw kopalnych jest intensyfikowany przez surowsze normy emisji, które wejdą w życie w 2026 roku, oraz inwestycje w efektywność energetyczną i technologie OZE[2][8]. Jednocześnie proces ten jest spowalniany przez ograniczenia technologiczne, rosnące zapotrzebowanie na energię oraz niepewności geopolityczne[2][5][8].

Wzrost cen surowców, zależność od importu i zmiany polityczne wymuszają rozwój infrastruktury gazowej, w tym gazociągów i terminali regazyfikacyjnych, oraz inwestycje w lokalny przemysł (local content), co wpływa na utrzymanie roli paliw kopalnych jeszcze przez najbliższe dziesięciolecia[5][9]. W krajach takich jak Polska rosnąca konkurencyjność i niezależność energetyczna są powiązane z sukcesem we wdrażaniu OZE, jednak nadal znacząca jest rola gazu i węgla jako paliw przejściowych[1][6].

Perspektywy i wyzwania przyszłości

Mimo presji klimatycznych, m.in. porozumienia COP30 nawołujące do redukcji emisji, nawet brak zdecydowanych działań klimatycznych nie eliminuje roli paliw kopalnych w systemie energetycznym. Wymusza to stosowanie technologii wychwytu i składowania CO₂ (CCS), aby zminimalizować negatywne skutki środowiskowe przy utrzymaniu stabilności dostaw energii[4][6].

W 2025 roku globalne inwestycje w paliwa kopalne oraz energetykę atomową osiągnęły poziom 1,1 bln USD, co potwierdza, że kapitał nadal jest kierowany na te sektory równolegle z rozwojem OZE[7]. Przyrost mocy produkcyjnej OZE wyniesie w 2026 roku około 650 GW, co pokazuje, że choć transformacja postępuje dynamicznie, proces zastąpienia paliw kopalnych jeszcze potrwa[2].

Podsumowując, paliwa kopalne zachowują realne znaczenie energetyczne co najmniej do połowy wieku, będąc elementem stabilizującym energetyczne systemy różnych państw i regionów. Ich przyszłość zależy od złożonych interakcji między polityką klimatyczną, rozwojem technologicznym oraz dynamiką rynkową[1][6].

Źródła:

• [1] https://www.dbenergy.pl/baza-wiedzy/przyszlosc-paliw-kopalnych
• [2] https://bizblog.spidersweb.pl/energia-eksperci-przewiduja-najwazniejsze-trendy-na-przyszly-rok
• [3] https://pch24.pl/jaki-bedzie-2026-rok-plany-prognozy-i-trendy/
• [4] https://pl.euronews.com/green/2025/11/20/najgoretszy-temat-cop30-odejscie-od-paliw-kopalnych-ale-czy-kiedykolwiek-do-tego-dojdzie
• [5] https://businessinsider.com.pl/gospodarka/kluczowe-trendy-2026-r-wedlug-prezesa-orlenu-wskazuje-na-baltyk/hh8l6rw
• [6] https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-ropa-i-gaz-beda-rzadzic-swiatem-do-2050-r-szanse-na-zatrzyma,nId,22453109
• [7] https://www.obserwatorfinansowy.pl/bez-kategorii/rotator/paliwa-kopalne-i-atom-znow-przyciagaja-kapital/
• [8] https://www.sklad-hetman.pl/jakie-regulacje-czekaja-paliwa-w-2026-roku
• [9] https://zielonagospodarka.pl/wodorowa-rewolucja-wciaz-brudna-popyt-rosnie-ale-paliwa-kopalne-dominuja-raport-21187